Chia sẻ
VIRUS NIPAH LÀ GÌ? HIỂU ĐÚNG ĐỂ PHÒNG NGỪA HIỆU QUẢ
By Victoria Healthcare 27 Tháng 1 2026
NGUỒN GỐC
Virus Nipah lần đầu tiên được phát hiện trong một đợt bùng phát viêm não ở những người nuôi lợn tại Malaysia và Singapore từ năm 1998 đến 1999.
Tên của virus được đặt theo tên một ngôi làng ở Malaysia, nơi bệnh nhân đầu tiên được xác nhận sinh sống.
ĐƯỜNG LÂY TRUYỀN
Vật chủ tự nhiên: Các loài dơi ăn quả thuộc chi Pteropus là vật chủ chính. Từ động vật sang người: Con người có thể nhiễm virus trực tiếp từ dơi (tiếp xúc với dịch tiết hoặc uống nhựa cây chà là tươi bị nhiễm nước bọt dơi) hoặc gián tiếp qua vật chủ trung gian như lợn (tại Malaysia) hoặc ngựa (tại Philippines). Từ người sang người: Lây truyền qua tiếp xúc gần với dịch tiết đường hô hấp hoặc chất dịch cơ thể của bệnh nhân.
TRIỆU CHỨNG
Thời gian ủ bệnh từ 7 đến 40 ngày.- Biểu hiện ban đầu thường không đặc hiệu như sốt, đau đầu, đau cơ, buồn nôn và nôn.
- Bệnh có thể tiến triển thành hội chứng hô hấp (ho, khó thở) và/hoặc viêm não cấp tính. Trong khoảng 60% bệnh nhân, bệnh tiến triển nhanh chóng dẫn đến hôn mê trong vòng 5-7 ngày.
- Các triệu chứng thần kinh khác bao gồm co giật, run, rối loạn chức năng tiểu não và các dấu hiệu tổn thương thân não trong trường hợp nặng.
ĐIỀU TRỊ
Chăm sóc hỗ trợ là phương pháp điều trị chính, bao gồm theo dõi tại phòng hồi sức tích cực và hỗ trợ hô hấp khi cần thiết. Hiện chưa có liệu pháp kháng virus nào được chứng minh là có hiệu quả hoàn toàn. Thuốc Ribavirin đã được nghiên cứu nhưng kết quả chưa rõ ràng, trong khi các loại vắc-xin mRNA và kháng thể đơn dòng vẫn đang trong giai đoạn thử nghiệm.
MỨC ĐỘ NGUY HIỂM CỦA BỆNH
Virus Nipah có tỷ lệ tử vong rất cao, dao động từ 30-40% tại Malaysia, trên 70% tại Bangladesh và có thể lên tới 91% trong một số đợt bùng phát tại Ấn Độ. Những người sống sót thường gặp phải các di chứng lâu dài như mệt mỏi kéo dài, buồn ngủ ban ngày và suy giảm chức năng thần kinh. Một số ít trường hợp có thể bị viêm não tái phát hoặc khởi phát muộn sau một thời gian dài nhiễm bệnh.-----
PHÒNG NGỪA QUAN TRỌNG
Giảm thiểu rủi ro lây truyền từ dơi sang người• Tránh tiêu thụ nhựa cây chà là tươi: Người dân được khuyến cáo không nên uống nhựa cây chà là (tari) thô vì chúng có thể bị nhiễm nước bọt hoặc chất tiết của dơi ăn quả.
• Tránh tiếp xúc trực tiếp: Hạn chế tiếp xúc với dơi hoặc các khu vực dơi thường xuyên cư ngụ.
Phòng ngừa lây nhiễm từ động vật trung gian (như lợn, ngựa)• Sử dụng đồ bảo hộ: Những người phải xử lý động vật bị bệnh hoặc mô của chúng cần đeo găng tay và mặc quần áo bảo hộ để tránh tiếp xúc trực tiếp với virus.
• Vệ sinh trong chăn nuôi và giết mổ: Cần thận trọng khi làm việc tại các lò mổ hoặc các khu vực chăn nuôi có dịch bệnh bùng phát.
Ngăn ngừa lây nhiễm từ người sang người• Hạn chế tiếp xúc gần: Tránh tiếp xúc vật lý trực tiếp mà không có đồ bảo hộ với những người đã được xác nhận hoặc nghi ngờ nhiễm virus Nipah.
• Biện pháp cho nhân viên y tế: Nhân viên y tế chăm sóc bệnh nhân hoặc xử lý bệnh phẩm cần thực hiện nghiêm ngặt các biện pháp phòng ngừa tiêu chuẩn, cùng với các biện pháp phòng ngừa lây nhiễm qua tiếp xúc và giọt bắn.
(Nguồn: Uptodate
Biên soạn: BS Nguyễn Thị Phương Thảo, chuyên Nội tổng quát - Nội soi tiêu hóa, phòng khám Victoria Healthcare chi nhánh Phú Mỹ Hưng)